انحراف چشمی ( Strabismus )


چشمها در انسان و گربه سانان بعلت نحوه قرار گرفتن آنها در کاسه های چشمی، میتوانند از هر شیئی دو تصویر متفاوت و بسیار نزدیک بهم گرفته و با ارسال آنها به قشر مغزی (مرکز احساس بینائی) و یکی شدن آن دو تصویر، یک تصویر سه بعدی از شیئ احساس شود. اگر به هر سببی دو چشم به حالتی باشند که دید دو چشمی همگن و همزمان امکان پذیر نباشد و تصویر اجسام جلوی چشمها در بخشهای ناهمگن شبکیه تشکیل شود، انحراف چشمی  بوجود میآید. وقتي انحراف چشمي در افرادي كه قبلا ديد درست دو چشمي داشتند بطور ناگهاني پيش آيد فرد احساس دوبيني كه يك حس بسيار نامطلوبي است خواهد داشت در حاليكه وقتي انحراف چشمي از ابتداي زندگي و يا قبل از زمان تكميل ديد واحد دوچشمي پيش آيد كودك هرگز دوبيني نداشته و همواره تصوير يك چشم ( چشم غالب ) را به مغز خواهد فرستاد.
کودکان میتوانند از زمان تولد و یا اندکی یا چند ماه بعد از تولد انحراف چشمی پیدا کنند که اگر در مراحل ابتدایی تشخیص داده شده و درمان مناسب انجام شود از عوارض ناگوار بعدی٬ از جمله تنبلی چشمی و استفاده همیشگی از یک چشم جلوگیری خواهد شد.
فرزندان خود را از شش ماهگی برای انحراف چشمی و چگونگی دید دو چشمی کنترل نمایید. بررسی اولیه توسط متخصص محترم کودکان انجام میشود و موارد مشکوک را به متخصص چشم کودکان معرفی میکنند. مواردی هم هست که انحراف همیشگی نیست و ممکن است در زمان معاینه متخصص کودکان ظاهر نشده و مورد توجه قرار نگیرد و والدین بویژه مادر که در ارتباط مستقیم و دائمی با کودک هستند آنرا حس کرده یا دیده باشند گزارش این موارد و معاینه بموقع و با دقت در کشف موارد انحرافهای گهگاهی و مخفی کمک کننده است.

علل تنبلی چشم

آمبلیوپی یا تنبلی چشم پدیده ای است که با تولد نوزاد با او همراه نیست و عواملی موجب پیدایش آن میشود و اگر این عوامل را مادران و پدران بشناسند و در پی ردگیری آنها باشند که برای نوزادشان پیش نیاید یا اگر هرکدام از آن عوامل حضور داشتند چگونه به مقابله با آن برآیند تا تنبلی چشم که پدیده ای فرساینده و کاهنده دید چشم است تکامل نیابد و کودک از این مشکل قابل پیشگیری نجات یابد، ارزش دانستن این مطالب چند چندان میشود.
مواردی که میتوانند سبب تنبلی چشم گردند:
1-اختلاف قدرت انکساری دو چشم. نور تابیده به چشم در سیستم انکساری چشم که شامل محیطهای شفاف چشم که قرنیه و عدسی مهمترین بخشهای آن است شکسته شده و با همگرائی بداخل چشم هدایت میشود که در حالت طبیعی بر روی شبکیه متمرکز و تصویر واضحی از اجسام ایجاد میکند. اگر نوع و مقدار شکست نور بگونه ای باشد که تصویر بر روی شبکیه نباشد نزدیک بینی یا دور بینی و یا جدائی بخشهائی از تصویر که ناشی از حضور آستیگماتیسم است پیش آید و این پدیده در دو چشم متفاوت باشد در این صورت وقتی یک چشم تصویر بهتری را میگیرد چشم دیگر هنوز تصویر واضحی ندارد و به این جهت چشمی که تصویر بدتر را میگیرد بتدریج کنار گذاشته شده و تنبلی حاصل میگردد.
2-انحراف چشمها نیز سبب تشکیل دو تصویر غیر قابل انطباق با یکدیگر شده و مرکز درک بینائی یکی از تصویرها را که نامطلوب است کنار گذاشته و چشم تهیه کننده آن تصویر به مرور زمان تنبل میشود.
3-وجود هر نوع مانع فیزیکی در سر راه بدست آوردن تصویر خوب در روی شبکیه شود، مانند افتادگی شدید پلک که جلوی مردمک چشم را بگیرد، یا کدورت بر روی قرنیه یا در اتاق قدامی (فاصله بین قرنیه و عدسی ) یا در عدسی و یا در داخل فضای بزرگ چشم که توسط زجاجیه ( ویتره ) پر شده است میتواند تنبلی در چشم مبتلا را سبب گردد.
4-تصویری که بر روی شبکیه تشکیل میشود باید بوسیله عصب بینائی به مغز و تا مرکز درک بینائی که در قسمت پشت سری قرار دارد برسد و در قشر خاکستری سالم پشت سری درک بینائی صورت گیرد. هر گونه بیماری و نابسامانی در این مسیر و در مرکز درک بینائی میتواند در گرفتن تصویر اختلال ایجاد کرده و تنبلی را سبب شود.

اقدام به درمان تنبلی چشم

پیشگیری همواره مقدم بر درمان است. با توجه به عواملی که میتوانند موجب تنبلی گردند معاینه کودک در سنین پائین و بصورت دوره ای از شش ماهگی که تطابق کودک کامل میشود، سبب کشف و درمان بموقع عامل  ایجاد کننده تنبلی چشم میشود.
وقتی با کودکی که تنبلی چشم دارد مواجه میشویم اولین کار دریافتن علت بوجود آمدن مشکل است که یکی از موارد ذکر شده در بخشی که با عنوان "آمبلیوپی یا تنبلی چشم" گنجانده شده میباشد و سپس در صدد رفع عیب موجود همراه با درمان تنبلی حاصل شده خواهیم بود.
اگر عیب انکساری بویژه اختلاف عیب انکساری بین دو چشم وجود داشته باشد آنرا با تجویز عینک مناسب رفع میکنیم، در صورت حضور انحراف در چشمها با روشهای خاص خود به درمان آن اقدام میکنیم و یا اگر عامل فیزیکی که مانع از رسیدن تصویر مناسب به شبکیه میگردد در کار باشد به فکر برطرف کردن آن خواهیم بود.
در کنار درمان علت ایجاد کننده تنبلی چشم، بستن چشم یا تارکردن تصویر چشم بهتر برای واداری چشم تنبل به کار بیشتر، اصل مهم درمان تنبلی است. در مورد نحوه و زمان بستن یا تارکردن چشم بهتر بطور عام نمیشود سخن گفت و باید این بخش از درمان بوسیله چشم پزشک کودکان با توجه به عمق تنبلی و سن کودک و شرائط عمومی کودک و مقدار همکاری بیمار و والدین تعیین و دستور داده میشود.

انحراف چشم

  • انحراف1

  • انحراف2

  • انحراف3

  • انحراف4

چشمها در انسان و گربه سانان بعلت نحوه قرار گرفتن آنها در کاسه های چشمی، میتوانند از هر شیئی دو تصویر متفاوت و بسیار نزدیک بهم گرفته و با ارسال آنها به قشر مغزی (مرکز احساس بینائی) و یکی شدن آن دو تصویر، یک تصویر سه بعدی از شیئ احساس شود. اگر به هر سببی دو چشم به حالتی باشند که دید دو چشمی همزمان امکان پذیر نباشد و اختلاف دوتصوير به اندازهاي باشد كه قابل انطباق با يكديگر نباشد، انحراف چشمی حاصل میشود. وقتي انحراف چشمي در افرادي كه قبلا ديد درست دو چشمي داشتند بطور ناگهاني پيش آيد فرد احساس دوبيني كه يك حس بسيار نامطلوبي است خواهد داشت در حاليكه وقتي انحراف چشمي از ابتداي زندگي و يا قبل از زمان تكميل ديد واحد دوچشمي پيش أيد كودك هرگز دوبيني نداشته و همواره تصوير يك چشم ( چشم غالب ) را به مغز خواهد فرستاد.